Xalq qo'shiqlari timsollar

Xalq qo'shiqlari timsollar

O‘zbek xalq musiqasi o‘zining serqirrali mazmuni, shakli va janri bilan O‘rta Osiyodagi tojik, turkman, boshqird, qirg‘iz va boshqa xalqlar musiqa madaniyati bilan chambarchast bog‘liqdir. Xalq tomonidan yaratilgan bu durdona asarlar asrlar osha mukammallashib va murakablashib bizgacha yetib kelgan. Xalq qo‘shiqlari bir ovozli bo‘lishiga qaramasdan ajoyib kuygan va turli usullarga ega bo‘lgan o‘zbek san’atining milliy xazinasidir.

ko‘pgina o‘zbek xalq qo‘shiqlari kvinta intervalidan boshlanib to ikki oktavagachadagi tovushlarga (qo‘shiqning avji) chiqishadi va yana o‘rta avj vositalari bilan asosiy tonlikga (tonalnostga) qaytadi. Qo‘shiq kuylari uning so‘zlarining to‘la ma’nosini bildiradi va ba’ze joylarda she’r mazmunini yana ham kengaytiradi. She’rlar to‘rt misrali shaklida yozilgan tarzda ko‘proq ishlatiladi. G‘azal shaklidagi she’rlar ko‘proq katta hajmdagi («Shashmaqom»larda) asarlarga ishlatiladi. Masalan: A.Navoiy she’ri bilan «Gulizorim», Muqimiy she’ri bilan «Farg‘onacha jonon», Zavqiy she’rlaridan «Oromijon», «Asiriy», Hislat she’ri bilan «Naylaram», Furqat she’ri bilan «Fig‘onkim» va boshqalar O‘zbek xalq qo‘shiqlarining usullari har xil bo‘ladi-oddiy usuldan tortib to murakkab o‘lchovlargacha ijro etiladi.