O'ZBEKISTON RESPUBLIKASINING BUTUN JAHON SAVDO TASHKILOTIGA A'ZO BO'LIB KIRISH MASALALARI

O'ZBEKISTON RESPUBLIKASINING BUTUN JAHON SAVDO TASHKILOTIGA A'ZO BO'LIB KIRISH MASALALARI

Mundarija:

KIRISH.

1. JST - Jahon savdo tashkiloti. JSTning tuzilishi, funksiyalari va vazifalari 

2. JSTga kirish shartlari va tartibi 

3. JSTga a'zo bo’lgan mamlakatlar o’rtasidagi savdo operatsiyalari 

4. O’zbekiston va Jahon savdo tashkiloti. O’zbekistonning JSTga a'zo bo'lishining maqsad va vazifalari 

5. O’zbekistonning JSTga kirishining ijobiy va salbiy tomonlari.

XULOSA.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI.
KIRISH 

Jahon Savdo Tashkilotiga a'zolik himoyachilarining ta'kidlashicha, O’zbekiston JSTda ishtirok etmasdan turib, iqtisodiy islohotlarni davom ettira olmaydi, xalqaro savdoda teng huquqlarda ishtirok eta olmaydi va bu ishtirok bilan bog'liq imtiyozlardan foydalana olmaydi. Ularning raqiblari JSTga a’zo bo‘lish butun sanoat tarmoqlariga tuzatib bo‘lmaydigan zarar yetkazadi, hukumatni zarur iqtisodiy qarorlar qabul qilish imkoniyatidan mahrum qiladi, deb hisoblaydi, eng radikallari esa JSTga a’zo bo‘lish “millionlab O’zbekistonliklarni o‘ldiradi” deb hisoblaydi.

Bunday turli nuqtai nazarlar nafaqat ushbu tashkilot va qo'shilish jarayoni haqida ma'lumot etishmasligi bilan bog'liq - bular etarli, lekin u ko'pincha ba'zan tushunish qiyin bo'lgan aniq atamalar yoki shakllarda taklif qilinishi bilan bog'liq. mutaxassis bo'lmaganlar 

Xalqaro savdoning real rivojlanishi jahon xo‘jalik jarayonlarining globallashuvi va baynalmilallashuvi o‘zining oqibatlaridan biri sifatida xalqaro iqtisodiy ayirboshlashning chegara va ichki tartibga solinishi o‘rtasidagi chegaraning asta-sekin yo‘qolib borayotganini yanada yaqqol ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, tovar va xizmatlarning xalqaro almashinuvini tartibga solish qoidalari va normalari rivojlanmoqda. Shu asosda tashkiliy markazi bosqichma-bosqich JSTga aylanib borayotgan и zamonaviy xalqaro savdo tizimi shakllantirilmoqda. O’zbekistonning manfaatlari uning kuzatuvchi sifatidagi rolini yakunlashini va bu jarayonning faol ishtirokchisiga aylanishini talab qiladi. O’zbekiston da boshqaruvning bozor mexanizmlari allaqachon mavjud, iqtisodiy faoliyatga bir qator cheklovlardan voz kechdi va shu bilan birga u hali ham iqtisodiyotdagi keskin nomutanosiblik bilan ajralib turadi. Ushbu nomutanosibliklarni bartaraf etish yoki ularning oqibatlarini yumshatish davlat tomonidan qo'llab-quvvatlashning qo'shimcha choralarini talab qilishi mumkin. 

O’zbekiston eksporti yo'lidagi tashqi to'siqlarni bartaraf etish vazifasi O’zbekistonning yuqori texnologiyali va qayta ishlash darajasi yuqori bo'lgan boshqa tarmoqlardagi ulkan salohiyatini ro'yobga chiqarish uchun muhimdir. Bu O’zbekiston eksportining "xom" yo'nalishini bartaraf etishning zaruriy shartidir. 

JST tizimini o'rganish va undan O’zbekiston uchun foydalanishning ahamiyati, shuningdek, GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) Tariflar va savdo bo'yicha Bosh kelishuv homiyligida tovar va xizmatlar savdosini liberallashtirishdan katta foyda olishning katta imkoniyatlari bilan bog'liq. Yangi savdo qoidalarini joriy etish va turli mamlakatlar bozorlariga keng kirish, shubhasiz, O’zbekistonning JSTga a'zo bo'lishi sharti bilan iqtisodiy islohotlarni jadallashtirishga yordam beradi. 

Jahon iqtisodiyotida globalizatsiya jarayonlarining tobora kuchayib borishi, davlatlararo savdo munosabatlarining rivojlanishi va milliy iqtisodiyotlarning bir-biriga bog'liqligining ortishi Jahon savdo tashkilotining (JST) rolini yanada muhim qilmoqda. JSTning global savdo tizimidagi roli va uning a'zo davlatlararo savdo munosabatlariga ta'siri murakkab va ko'p qirralidir. 

Kurs ishining dolzarbligi – Jahon Savdo Tashkilotining (JST) global savdo tizimidagi rolini o'rganish orqali zamonaviy iqtisodiyotda xalqaro savdo munosabatlarining rivojlanish tendentsiyalarini va bu jarayonlarning a'zo davlatlar, xususan O'zbekiston iqtisodiyoti uchun ahamiyatini tushunishdan iborat. Globalizatsiya jarayonlari chuqurlashgan bir paytda, JST kabi xalqaro tashkilotlar tomonidan belgilab beriladigan qoidalarning ahamiyati ortib bormoqda. JSTning savdo siyosatlarini ishlab chiqishi, savdo to'siqlarini kamaytirishi va savdo munosabatlarining shaffofligini oshirishi global savdo tizimining samaradorligini ta'minlaydi. Shu sababli, ushbu tashkilotning faoliyati va uning a'zo davlatlar, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyotiga ta'siri muhim tadqiqot mavzusidir. O'zbekistonning JSTga a'zo bo'lish jarayoni va bu a'zolikning mamlakat iqtisodiyotiga bo'ladigan ta'siri, shuningdek, kelajakdagi savdo siyosatlariga qo'shilish strategiyalari kurs ishining dolzarb va aktual mavzusini tashkil etadi.

Kurs ishining maqsadi va vazifalari - Jahon Savdo Tashkilotining (JST) global savdo tizimidagi rolini chuqur o’rganish, uning tuzilishi, funksiyalari va vazifalari, a’zo davlatlar bilan o’zaro munosabatlari hamda bu tashkilotning xalqaro iqtisodiyotdagi o’rnini tahlil qilishdan iboratdir. Ushbu tahlil orqali, JSTning savdo siyosatlarini ishlab chiqish va a’zo davlatlar o’rtasidagi savdo to’siqlarini kamaytirishdagi roli, shuningdek, a’zo davlatlar, xususan O’zbekistonning JST bilan o’zaro aloqalari va bu aloqalarning mamlakat iqtisodiyotiga ta’siri yoritib beriladi. Kurs ishining asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:

  1.       JSTning yaratilish tarixi va asosiy maqsadlari: JSTning global savdo tizimidagi rolini tushunish uchun uning yaratilish tarixi, asosiy maqsad va vazifalarini o’rganish.

  2.       JSTning tuzilishi va funksiyalari: Tashkilotning qanday tuzilishga ega ekanligi va uning asosiy funksiyalari, shuningdek, a’zo davlatlar bilan qanday munosabatlarni o’rnatganligini tahlil qilish.

  3.       A’zo davlatlar o’rtasidagi savdo operatsiyalari: JSTning a’zo davlatlar o’rtasidagi savdo operatsiyalariga qanday ta’sir ko’rsatishi va bu operatsiyalarni qanday tartibga solishi.

  4.       O’zbekiston va JST: O’zbekistonning JSTga a’zo bo’lish jarayoni, a’zolikning mamlakat iqtisodiyotiga ijobiy va salbiy ta’sirlari, shuningdek, kelajakdagi integratsiya strategiyasi va a’zolikning mamlakat uchun keltirishi mumkin bo’lgan foyda va qiyinchiliklarni tahlil qilish.

Kurs ishining ob’ekti –  Jahon Savdo Tashkilotining (JST) global savdo tizimidagi roli bo'lib, bu rol JSTning xalqaro savdo qoidalarini ishlab chiqish, a'zo davlatlararo savdo to'siqlarini kamaytirish va savdo munosabatlarining shaffofligini oshirishdagi faoliyati orqali namoyon bo'ladi. Bu, JSTning global iqtisodiyotdagi asosiy vazifalari va a'zo davlatlar bilan o'zaro ta'sir qilish usullarini o'z ichiga oladi.

Kurs ishi predmeti - bu Jahon Savdo Tashkilotining (JST) tuzilishi, funksiyalari, a'zo davlatlar bilan o'zaro munosabatlari va bu munosabatlar doirasida amalga oshiriladigan savdo operatsiyalari. Bu, JSTning global savdo tizimiga ta'siri, uning savdo siyosatlarini ishlab chiqishdagi roli va a'zo davlatlar, jumladan O'zbekistonning tashkilot bilan integratsiyasi jarayonini chuqurroq tahlil qilishni o'z ichiga oladi.

Kurs ishida qo'llaniladigan o'rganish usullari:

1. Adabiyotlar tahlili.  Mavjud ilmiy maqolalar, rasmiy hujjatlar va hisobotlar orqali JST va uning faoliyati haqida chuqur ma'lumot to'plash.

2. Statistik ma'lumotlarni tahlil qilish. JST va boshqa xalqaro tashkilotlarning statistik ma'lumotlaridan foydalanish orqali ta'sirini o'lchash.

3. Holat tahlili. Muayyan davlatlar misolida JST a'zoligining iqtisodiyotga ta'sirini o'rganish.