G‘OVAKTANLILAR (SPONGIA, YA’NI PORIFERA) TIP

G‘OVAKTANLILAR  TIPI

G‘ovaktanlilar (Spongia, ya’ni Porifera) tipi — bu suvda yashovchi, kam harakatlanuvchi va ko‘p hujayrali organizmlar guruhiga mansub bo‘lgan hayvonlar tipidir. G‘ovaktanlilar o‘zlarining tuzilishi va organizmning funktsional tizimlari bilan boshqa hayvonlar tiplaridan ajralib turadi. Ularning tana tuzilishi uncha murakkab bo‘lmay, asosan, hujayralar va ularning orasidagi matriksdan iboratdir. G‘ovaktanlilarning asosiy xususiyati ularning tana tuzilishida g‘ovaklar (po‘stlar) va kanal tizimining mavjudligidir.

G‘ovaktanlilar turli suv manbalarida, jumladan dengizlarda va ba'zan chuchuk suvlarda yashaydi. Ular asosan filtratsiya yordamida oziqlanadi va atrof-muhitdan kichik zarralarni, fitoplanktonga o‘xshash organizmlarni yutadi. Ularning hayotiy faoliyati, shu bilan birga, ekologik tizimlar uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, suvdagi moddalar almashinuviga va oziq-ovqat zanjirlariga ta’sir ko‘rsatadi.

G‘ovaktanlilar turlari juda xilma-xil bo‘lib, ularning ko‘pchiligi sessil holatda yashaydi, ya'ni bir joyga joylashib olgan va doimiy ravishda o‘zining ko‘payish jarayonlari orqali ko‘payadi. Porifera tipining ahamiyati nafaqat biologik nuqtai nazardan, balki tibbiyot va sanoatda ham sezilarli, chunki ba’zi g‘ovaktanlilar xom ashyo sifatida ishlatiladi.