Suyuq dori shakllari

Suyuq dori shakllari (Суюқ дори шакллари)

Reja:

1. Suyuq dori shakllari haqida umumiy ma’lumot
2. Eritmalar
3. Aralashmalar
4. Tomchilar
5. Damlamalar va qaynatmalar
6. Nastoyka va ekstraktlar
7. Inyeksiyalar

Suyuq dori shakllari tibbiyot amaliyotida keng qo‘llanib, organizmga turli yo‘llar orqali ta’sir o‘tkazadi: ichish uchun, inyeksiya yo‘li bilan yoki sirtga surish orqali. Ushbu shakllar dorixona retsepturasida muhim o‘rin egallaydi, chunki ular retseptlarning taxminan 65 foizini tashkil etadi. Suyuq dori shakllari qatoriga eritmalar, qaynatmalar, damlamalar, ekstraktlar,nastoykalar, emulsiya va suspenziyalar kiradi. Har bir tur o‘zining xususiyatlari va qo‘llanilish sohalari bilan ajralib turadi.
…
Eritmalarni retseptda uch xil shaklda yozish mumkin.
I. Kengaytirilgan shakl…
II. Qisqartirilgan shakl…
III. Qisqartirilgan foiz…
Aralashmalar – bir yoki bir necha dorivor moddalardan iborat suyuqliklar bo‘lib, ular ko‘p qo‘llaniladigan dorivor turlari hisoblanadi. Aralashmalar odatda ichish uchun, ba’zan sirtga yoki parenteral yo‘l bilan qabul qilinadi. Aralashma tarkibini ta’sir etuvchi modda va yordamchi moddalar tashkil etadi. Yordamchi moddalar sifatida sharbat, xushbo‘y suv yoki shilliqsimon moddalardan foydalanish mumkin.
Tomchilar – sirtga ishlatiladigan eritmalar bo‘lib, ko‘z, quloq va burunga tomiziladigan tomchilar hamda yuvish yoki chayish uchun qo‘llaniladi. Tomchilar, ichish yoki sirtga ishlatish uchun mo‘ljallangan eritma va aralashmalarning bir turi sifatida, dori moddalarining tomchilab dozasi aniq belgilangan konsentratsiyalarda tayyorlanadi.
Damlama va qaynatmalar o‘simlik xomashyosining suvdagi ajratmalari bo‘lib, asosan ichish uchun mo‘ljallangan preparatlardir.

• Damlama o‘simliklarning yumshoq qismlaridan, ya’ni guli va barglaridan tayyorlanadi.
• Qaynatma tayyorlash uchun o‘simlikning dag‘alroq qismlari, masalan, ildizi, po‘stlog‘i yoki ildiz poyasi ishlatiladi.

…

Nastoyka va ekstraktlar galen dorilari va fitodorilari tarkibiga kiradi va o‘simliklardan tayyorlanadi.
…
Novogalen moddalar – dorivor o‘simliklar xomashyosidan ajratilgan va kerak bo‘lmagan moddalardan tozalangan ajratmalardir. Bu moddalar o‘simlikdagi ta’sir qiluvchi moddalar yig‘indisini o‘z ichiga oladi va ta’sirchanlik jihatdan yuqori bo‘ladi. Novogalen moddalar faqat ichish uchun emas, balki parenteral yo‘l bilan yuborish uchun ham ishlatiladi, masalan, inyeksiya shaklida.
…
Inyeksiya uchun ishlatiladigan suyuq dori shakllarini tayyorlashda erituvchi sifatida maxsus inyeksiya uchun ishlatiladigan suvlar (masalan, Aquaeproinjectiobus) yoki bodom moyi (Oleum Amigdalarum) qo‘llaniladi. Agar dori moddasining organizmga inyeksion eritmasi ko‘p miqdorda yuborilsa, osh tuzi fiziologik eritmasi (Solutio natrii chloridi isotonicae 0,9 %) erituvchi sifatida ishlatiladi, chunki u organizmning suv va elektrolit balansiga mos keladi.
…