Xiva xonligida yer – suv munosabatlarining umumiy holati va dehqonchilik

Xonliklar davrida, xususan Xiva xonligida, yer va suv
munosabatlari jamiyat hayotining eng muhim tarkibiy qismi
hisoblangan. Bu davrda dehqonchilik iqtisodiyotning asosiy
tarmog‘i bo‘lib, uning rivoji to‘g‘ridan-to‘g‘ri sug‘orish tizimlariga
bog‘liq edi. Amudaryo suvidan foydalanish orqali yirik kanallar,
ariqlar va suv taqsimlovchi inshootlar barpo etilib, keng hududlar
sug‘orilgan.
Xonlik hududida tabiiy sharoitning murakkabligi, daryo
o‘zanlarining o‘zgarishi va suv tanqisligi hukmdorlarni irrigatsiya
tizimini rivojlantirishga majbur etgan. Natijada Yangiariq,
Shohobod (Shovot), Yermish, Qilich Niyozboy kabi yirik kanallar
qazilib, dehqonchilik hududlari kengaytirilgan. Shu bilan birga,
suv chiqarish mexanizmlari va suv ayirg‘ich inshootlari ham keng
qo‘llanilgan.