ПСИХОЛОГИЯ ТАРИХИ ФАНИГА КИРИШ. АНТИК ДУНЁ ПСИХОЛОГИЯСИ

Психология тарихи фанига кириш. Антик дунё психологияси

1. Психология тарихи фанининг предмети

2. Психология тарихи фанининг вазифаси

3. Психология тарихи фанининг ривожланиш босқичи

4.Антик дунёда психика табиатига бўлган қарашлар.

5. Аристотель психологиянинг отаси сифатида.

6. Антик шифокорларнинг таълимотлари.

Психология тарихи бошқа фанлар сингари қизиқарли ва мазмундор билимлар соҳасидан иборат. Психология тарихи инсоният томонидан ҳайвонларга ва инсонларга хос бўлган психик ҳаёт ҳодисалари ҳақидаги билимларнинг аста-секин тўпланиб бориши тарихидир. Инсоннинг ўзи ҳақидаги билимларни тўплаб ҳамда чуқурлаштириб боришидир. Биз психология тарихи билан танишар эканмиз инсон ва ҳайвонлар психик ҳаётини ўрганишга бўлган иштилиш кишилар ҳаётини ҳар-хил тарихий босқичларда уларнинг қандай назарий ва амалий эҳтиёжлар билан тоқазо қилинганлигини, баъзи қонуниятлари қандай очилганлигини билиб оламиз. Психология тарихи тарихий ҳаётнинг босқичларида, фан ва маданиятнинг умумий тараққиёти муносабати билан психологик билимлар соҳаси қандай кенгайиб борганлиги ҳамда дастлабки яккаю-ягона бўлган психология қай тарзда тараққий этиб, бутун бир психология фанлар системаси даражасига кўтарилганлиги ҳақида ҳам маълумот берилади. Психология тарихи психиканинг янада чуқур ва аниқ билиш имкониятини беради. Психология фани тараққиётга кўмаклашадиган фойдали илмий текшириш методларини изланиш ва яратишда катта ўрин тутади.

Психологиянинг бутун тарихи давомида идеализм ва материализм ўртасида кураш кечган. Бу кураш психология моҳиятини турлича тушунади, инсондаги психик ва физиологик ходисаларни ўзаро муносабатларини тушунишда ҳамда психология предметини тушунишда ифодаланган. Албатта, психология тарихида турлича қарашлар ва йўналишлар бўлишига қарамасдан бу фаннинг предмети, яъни инсон ва ҳайвонга хос бўлган психика, психик ҳаёт бирдайлигича қолаверади.

«Биз ўзимизни ўтмиш билан бирга кўришимиз керак», чунки биз унга таянамиз. Умумий психологиянинг предмет ва методларидан фарқли равишда психик воқеликни эмас, унинг ривожланиш тарихи ҳақидаги фикрлар турли даврларда қандай бўлганлигини ўрганади. Психологик фикрнинг ўзи ўз тарихига эга. Бу тарихнинг вазифаси психика ҳақидаги илмий билимларнинг пайдо бўлиши ва ривожланишини анализ қилиш психологик фикрлар тараққиёти давомида психология фаннинг предмети бўлиб, аввал руҳ, кейин онг, кейин хулқ-атвор ҳисобланади. Охирги фан ҳозирги турган босқичда, аввалги босқичларда ажратиб ташлаган психика ва хулқ-атвор /фаолият/ бирлиги тикланди. Умуман психологияда фикрлар тараққиёти ҳеч қачон бир текисда кечмаган. Баъзи даврларда у зигзаклар билан характерланган бўлса, баъзида ортга қайтган ёки бир жойда туриб қол-ган. Ҳар бир босқич ўз ютуқ ва камчиликларига эга бўлган. ЭБЕНГАУЗ айтганидек «Психология узоқ ўтмишга ва қисқа тарихга эга».