O’RTA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA TASVIRIY SAN’AT MASHG’ULOTLARI

O’RTAUMUMTA’LIM MAKTABLARIDA TASVIRIY SAN’AT  MASHG’ULOTLARI

O’RTA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA TASVIRIY SAN’AT MASHG’ULOTLARI

MUNDARIJA:

  KIRISH

I. BOB. O’RTA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA TASVIRIY SAN’AT MASHG’ULOTLARINING MAZMUNI

1.1.Tasviriy  san’at tur va janrlari,  natyurmort  janri……………………………

1.2.Tasviriy san’at  mashg’ulotlarining  mazmuni va o’qitilishi………………….

1.3.Maktabda naturaga qarab rasm ishlash darslarini tashkil etish.“Kuzgi  natyurmort mavzusi misolida………………………………………………...

II.BOB. O’RTA UMUMTA‘LIM  MAKTABLARDA NATURAGA QARAB TASVIRLASH DARSLARI VA ZAMONAVIY PEDAGOGIK  TEXNALOGIYALARNI QO’LLASH

2.1. Maktablarda tasviriysan‘at darslarini o’qitishda yangi  pedagogik texnologiyalarning o’rni ……………………………………………………...

2.2. Tasviriy san‘at mashg’ulotlariga qo’yiladigan zamonaviy talablar……….

2.3.“Kuzgi natyurmort” mavzusini o’tishda “Bumerang” metodining qo’llanilishi……………………………………………………………………

XULOSA  ……………………………………………………………………

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………………

KIRISH

         O’zbekiston  Respublikasi Prezidenti ta’lim – tarbiya  sohasiga milliy didaktik nuqtai nazardan yondoshib, uni quyidagicha ta‘riflaydi : «Ta‘lim O’zbekiston xalqi ma‘naviyatiga yaratuvchilik faoliyatini baxsh etadi. O’sib kelayotgan avlodning barcha yaxshi imkoniyatlari unda namoyon bo’ladi, kasb-kori, mahorati uzluksiz takomillashadi, katta avlodlarning dono tajribasi anglab olinadi va yosh avlodga o’tadi». Prezidentimizning ushbu ko’rsatmalari ijtimoiy sohada faoliyat ko’rsatayotganlarga, shu jumladan, ta‘lim – tarbiya bilan shug’ullanuvchilarga ham, umumiy metodologik asos vazifasini o’taydi

           Ma'lumki   mustaqillikka   erishish  tufayli   tasviriy   san'at  texnologiyalarini rivojlantirishda  olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar, ranglar texnologiyasida  qadimdan ishlash va tabiatan qanday olgan kabi zaruriy muammolarga keng o'rin berilmoqda. Rangtasvirda  ishlash va rangtasvir yo'nalishi jaddallik bilan rivojlanishi esa yetishib chiqayotgan  mutaxassislarning zamonaviy bilim tajribasiga bog'liqdir. Bu borada oliy o'quv yurtlarining «Badiiy-grafika» hamda «San'atshunoslik» fakultetlarida  zamon talabiga  javob beradigan,  har tomonlama yetuk  qobiliyatli san'at va muhandislik grafikasi amaliy san'at  bakalavr yo'nalishi mutaxassislari tayyorlanishi lozim. Bo'lajak tasviriy san'at o'qituvchisi o'z kasbi bo'yicha keng bilimga ega bo'lishi bilan birga boshqa turdagi rangtasvir, grafika, qalamtasvir, amaliy san'at,   masalalarini ham  chuqur mushohada qilish qobiliyatiga ega bo'lishi kerak.

 Har qanday fan bizni  o'rab turgan borliq qonuniyatlarini  o'rganadi va o'z izlanishlari bilan  tabiat bilimini boyitadi.Oliy o'quv yurtlarining «Badiiy-grafika», «San'atshunoslik» fakultetlarida mutaxassislik fanlaridan rangtasvir, tasviriy san'at texnologiyalari va boshqa mutaxassislik fanlari o'qitiladi va talabani shunday bilimga ega qiladiki, u ranglar bilan ishlash usullari, texnologiyasi haqidagi muammolarni  mustaqil yecha oladi. Tasviriy san'at texnologiyasi va nusxa ko'chirish fani bo'lajak tasviriy san'at  o'qituvchilarining amaliy malakalarini puxtalashtirish, tasviriy san'atning turli  materiallari bilan erkin ishlay olish ko'nikmalarini mustahkamlashga qaratiladi. Shuningdek, turli  tasviriy san'at ashyolari tarkibi, ularni  tayyorlash texnologiyasi, har bir tasvirdan  nusxa olish uchun unga mos bo'lgan material ashyoni to'g'ri tanlay olish, rangtasvir texnologiyasini aniqlash kabi malakalarni ham shakllantiradi. 

  Jamiyatimizning madaniy va ma’naviy yuksalishini oshirishda tasviriy san’at mutaxassislarining roli juda kattadir. Bunday mutaxassislarni tarbiyalash va ta’lim berish tasviriy san’at va muhandislik grafika fakultetining birinchi kursidayoq boshlanishi kerak. Ilmiy va uslubiy bazasiz bu vazifani yechib bo’lmaydi, o’z navbatida, bu birinchi kursdan boshlab o’quv jarayonini tashkil etishning yangi shakllari va tasviriy san‘atni o’rgatish uslublarini ishlab chiqish ehtiyojini keltirib chiqaradi.Tasviriy san‘atning aynan natyurmort janrlari ustida ishlash katta ahamiyatga ega. Tasviriy faoliyatning nazariyasini muntazam o’rganish, tasviriy san’at ta‘limini muvaffaqiyatli o’zlashtirishning asosiy shartlaridandir. Rangtasvir qonun-qoidalarini puxta egallagan talabagina amaliy ijodda samarali shug’ullanishi mumkin. Kimda-kim ilmni amaliyotsiz tasavvur etsa, - u bamisoli suzishga eshkaksiz chiqayotgan qayiq haydovchisidir va u hech qachon qayerga ketayotganligiga to’la ishonch hosil qila olmaydi, deya ta‘kidlagan Leonardo da Vinchi. Ayniqsa rangtasvir sohasida amaliyot hamisha kuchli nazariyot bilan bog’liq holda amalga oshirilishi zarur va bularsiz hech narsaga erishib bo’lmaydi.    

Tasviriy san‘atning tarixi, rangtasvirni amaliy o’rganishda juda katta metodik tajribaga ega.  Metodikaga  oid adabiyotlarda  juda  qimmatli materiallar to’plangan  bo’lib, ularda  ko’plab texnik  va texnalogik  maslahatlar  yoritilgan. Rangtasvir  nazariyasiga  kelsak, bu masalaga  tarixiy  merosning ahamiyati   unchalik   sezilmaydi.Yevropa  singari  Rus  badiiy  akademiyasida ham  rangtasvirni   amaliy tarzda  o’qitish  juda kuchli   bo’lgan, biroq tasvirlashning nazariy  asoslari  ishlanmasiga yetarli  e’tibor  berilmagan.                                      

__________________________ 

 O`zbekiston  Respublikasi prizidenti  I. A  Karimovning ,,O`zbekiston  mustaqillikka   erishish ostonasida”asari  2011-yil, avgust. 

Kurs  ishning dolzarbligi: Hozirgi vaqtda tasviriy san’at fanini o'qitishning nazariy va metodik asoslarini ishlab chiqish va uni maktablarda “Kuzgi natyurmort” mavzusida amalda qo’llash, yangi yo'llari, shakli, mazmuni hamda metodlarini takomillashtirish borasidagi izlanishlar  dolzarb masalalardan hisoblanadi.

Kurs  ishning vazifasi: Maktablarda mutaxassislik fanlarning   mazmunini aniqlash, o’qitishda yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanish va o’quv jarayoniga  tadbiq etish, o’quv materialining mazmuni va tuzilishining mukammaligi, o’quvchilar saviyasiga mosligi, ilmiy bilish jarayonida faollikni  kuchaytiradi va pedagogik samaradorlikni oshiradi. Demak, bu mavzuni o’quvchilarga atroflicha va chuqur o’rgatish o’qituvchilar oldida turgan eng dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. Mazkur malakaviy ish ana shu dolzarb muammoni hal qilishga qaratilgan.

I.BOB.MAKTABLARDA TASVIRIY SAN’AT MASHG’ULOTLARINING MAZMUNI.

1.1.  Tasviriy san’atning tur va janrlari, natyurmort janri.

Tasviriy san’atning to´rt turi mavjud:

Rangtasvir, 

Haykaltaroshlik, 

Grafika. 

Amaliy bezak san´ati

Rangtasvir deb tekis yuzada turli rang va materiallar yordamida bajariladigan tasvirga aytiladi. Bu tur uchun asosiy bo’yoqlar-moyli bo’yoq, akvarel, guash,  tempera, shuningdek, rangli qalamlar, ko’mir, qalam, pastel, sous, sangina kabi badiiy materiallar bilan ishlash xarakterlidir.

     Rangtasvir asarlari qog’oz, mato, karton, devor ,oyna, yog’och, kabi tekis yuzalarda ishlanadi. Rangtasvir asosini rasm tashkil etadi. Har qanday rangtasvir ishida, avvalo uning rasmi ishlab olinadi. Unda kompozitsiya , nur, soya, rang asosiy o’rin egallaydi.

    Rangtasvir asarlari bajarilishi texnikasi jihatidan turli-tuman bo’lib,ular moy bo’yoqli, temperali, freskali, mozaikali, vitrajli, akvarelli, guashli, pastelli bo’lishi mumkin. 

       Rangtasvirning quyidagi turlari mavjud: 

Dastgohli rangtasvir.

Monumental (mahobatli) rangtasvir.

Miniatyura ( mujaz) rangtasviri.

Dekorativ (bezak) rangtasviri.