O‘quvchilarda axborot iste’moli madaniyatini shakllantirish

O‘QUVCHILARDA AXBOROT ISTE’MOLI MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH

Reja:

1. Kirish

• Axborot madaniyati tushunchasi: uning mazmuni va ahamiyati.
• Axborot asrida jamiyat va shaxsning rivojlanishida axborotning o‘rni.

2. Axborot madaniyati tushunchasi va asosiy yondashuvlar

• Axborot yo‘nalishi: bilim, ko‘nikma va malakalarning o‘rni.
• Madaniy yo‘nalishi: axborot madaniyati jamiyatning axborot makonidagi o‘rni sifatida.

3. Yoshlar va axborot madaniyati

• Axborot texnologiyalarining yoshlar hayotiga ta’siri.
• Zararli axborotga qarshi immunitet shakllantirish muhimligi.
• Yoshlar o‘rtasida axborot madaniyatini rivojlantirish zaruriyati.

4. Axborot madaniyatining tarkibiy qismlari

• Kognitiv jihatlar: kompyuter savodxonligi va axborot bilan ishlash ko‘nikmalari.
• Hissiy qiymat va motivatsiya.
• Amaliy jihatlar: axborotni qabul qilish, ishlatish va almashish.

5. Axborot madaniyati va globallashuv

• Globallashuv jarayonining axborot iste’moliga ta’siri.
• Ijobiy va salbiy oqibatlar: ma’naviy tahdidlar va ularga qarshi chora-tadbirlar.

6. Ta’lim va axborot madaniyati

• Ta’limni axborotlashtirish: strategiya va taktikalar.
• Axborot-resurs markazlarining roli.
• Kitobxonlik madaniyati va axborot iste’moli madaniyati.

7. Zamonaviy muammolar va ularning yechimlari

• Internet va ijtimoiy tarmoqlardan noto‘g‘ri foydalanish xavfi.
• Jurnalistikada axborotning sifati va ob’ektivligini ta’minlash muammosi.
• Axborot iste’moli madaniyatini shakllantirish uchun chora-tadbirlar.

8. Xulosa

• Axborot madaniyatini rivojlantirishning jamiyat uchun ahamiyati.
• Axborot texnologiyalaridan foydalangan holda ma’naviy boylikka erishish.
• Yoshlar o‘rtasida axborot madaniyatini rivojlantirishning kelajak uchun strategik ahamiyati.

Axborot madaniyati har qanday jamoa va shaxs madaniyatini tarkibiy qismidir, bu ularning ma’lumotni qadriyat sifatida anglashini, izlash va topish, olish va qayta ishlash istagi va qobiliyatini, maqsadga muvofiq faoliyatini shu asosda asoslash va uni uzatish, shuningdek olingan tajribani boshqalar bilan baham ko'rishlarini tavsiflaydi. 

“Axborot madaniyati” tushunchasi asosan ikkita asosiy yondashuv – axborot yo‘nalishlariga yoki madaniy yo‘nalishlarga asoslangan. 

…

Butun dunyoda bo‘lgani kabi mamlakatimizda ham ta’lim sohasiga zamonaviy qarash va texnologiyalarning keng jalb qilinishi rivojlanib bormoqda. Bu esa o‘z navbatida ta’lim sohasida ham axborot iste`moli xususiyatlarini ilmiy tadqiq qilish va uning yoshlarga ta’sirini har tomonlama chuqur tahlil qilingan xulosalar shakllantirishni talab etmoqda. 

…

Ta’limni axborotlashtirish strategiyasi va taktikasi ishlab chiqilayotgan bir vaqtda, axborot-resurs markazlarining o‘rni ham beqiyosligicha qolmoqda. Unda axborot-resurslarining shiddat bilan kirib kelishi esa axborotlashuv jarayonini yana ham jadallashtirmoqda. Shunga qaramay, badiiy asarlar, qomuslar, lug‘atlar, gazeta va jurnallarning tobora katta qismi matnli fayllar ko‘rinishida tarqalmoqda. 

...

Inson qancha ko‘p kitob o‘qisa, uning fikr doirasi tiniqlashib, silliqlashib boradi. O‘qish madaniyatini shakllantirish asosida “kitobxonlik madaniyati” tarkib topadi. Ana shu sababli kitobxonlik madaniyati fan darajasiga ko‘tarilishi, nafaqat kitob mutolaasini targ‘ib etish, balki muntazam kitob o‘qishga odatlanish, o‘qish uchun kitobni to‘g‘ri tanlay olish, voqelik bilan dialogga kirishi asosida o‘z-o‘zini anglashga erishish o‘ta muhimdir.

…

Xulosa

Iqtisodiy zararni hamma vaqt to‘ldirish mumkin, lekin ma’naviy ziyonni qoplab bo‘lmaydi. So‘zning, adabiyotning qadrini qanchalik yuksak ko‘tarsak, madaniyatimiz, ma’naviyatimiz shunchalik yuksaladi. Axborot iste’moli madaniyati oshadi, mana shunda bolalarimiz jinoyatchilik, turli bema’ni oqimlar ko‘chasidan ming chaqirim uzoqda bo‘ladi. O‘zining kimligini, o‘zligini bilgan inson ota-ona, ona Vatan, vatanparvarlik degan muqaddas qadriyatlarning tub mohiyatini anglashga qodir bo‘ladi.