Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etishning pedagogik shart sharoitlari mavzusi bo‘yicha

Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etishning pedagogik shart sharoitlari mavzusi bo‘yicha

Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etishning pedagogik shart sharoitlari mavzusi bo‘yicha


 

MUNDARIJA:

KIRISH…………………………………………………….…….……..… 3

I BOB. Amaliy mashg'ulotlarni tashkil etishning pedagogik shart-sharoitlari.

 1.1. Ta’lim jarayonida interfaol usullardan foydalanish pedagogik muammo sifatida…………………………………………………………………................5

        1.2. Pedagogik fanlarni o’qitishda interfaol usullardan foydalanishning ahamiyati …………………………………….………………………………..…8

        1.3. Amaliy mashg'ulotlarning dars sifatiga ta’siri ………….……....…….11

II Mashg'ulotlarni tayyorlashning pedagogik shart-sharoitlari.

2.1. Zamonaviy ta'lim jarayonida amaliy mashg'ulotlarni tashkil etish ahamiyati……………………………………………………………………………………………....14

        2.2. Ta’lim jarayonida talabalarning amaliy bilimlarini rivojlantirish metodikasi ………………………………………………………………...…....18

        2.3. Mashg`ulotlarni tashkl etish shakillari va metodlari……………......22

         III. Amaliy mashg'ulotlarni tashkil etish jarayoni.

       3.1. Laboratoriya amaliy mashg'ulotlarni tashkil etish va o'tkazish metodikasi..........................................................................................................…25

      3.2. Ta’lim jarayonida talabalarning amaliy bilimlarini rivojlantirish metodikasi............................................................................………...…….……..30

      3.3. Amaliy mashg'ulotlardan olingan  natijalari ………………………...33

XULOSA……………………………………………………….....……....35

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ……………….……………….36

KIRISH.

Kurs ishining dolzarbligi va asoslanganligi. Amaliy mashg‘ulot darslarini ikki turga ajratish mumkin. Bular ma’ruza darsi mavjud bo‘lgan va ma’ruza darsi mavjud bo‘lmagan fanlardan (masalan, chet tillar) o‘tkaziladigan amaliy mashg‘ulotlar. Amaliy mashg‘ulot darslari fan dasturlari va ishchi dasturlari hamda kalendar tematik rejalariga qat’iy amal qilingan holda o‘tkaziladi. Amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazish bo‘yicha zarur adabiyotlar ro‘yxati beriladi. Ma’ruza darsi mavjud bo‘lgan amaliy mashg‘ulotlarda asosan ma’ruza darslarida o‘tilgan materiallar mashqlar bajarish yordamida mustahkamlanadi Amaliy mashg‘ulotning o‘ziga xos tomoni o‘quv topshiriqlarining fan mazmunidagi o‘rni, o‘qituvchi va talaba faoliyatining tashkil etilishi bilan xarakterlansada, amaliy mashg‘ulotning vazifasi amaliy va juda tor asosda belgilanadi. U asosan ma’ruza, amaliy mashg‘ulotlarda egallagan bilimlar bayon etilgan bilimlar bayon etilgan malumotlarni chuqur va puxta o‘rganishga talaba mustaqil ishining sifati va o‘zlashtirishning samarasini aniqlash bilimlarni ko‘nikma va malakaga aylantirish maqsadida tashkil qilinadi. Fan-texnika taraqqiyoti ta’lim jarayoniga asosan yangicha yondashishni, ta’limning faol metodlari va texnologiyalarini qo‘llashni talab qilmoqda, chunki xotira kuchiga asoslangan an’anaviy ta’lim berish usuli ta’lim oluvchilarning fikr yuritish va bilish faolligining o‘sishiga ham yordam beradi. Hozirgi vaqtda respublikamizning barcha ta’lim muassasalarida faoliyat olib borayotgan pedagoglar oldida ta’lim oluvchilarga tayyor bilimlarni beribgina qolmasdan, balki ularga mustaqil fikr yuritish, ijodiy izlanish, faollik va ziyraklik ko‘nikmalarini singdirishi kerakligi masalasi turibdi.

.Kurs ishining obʼekti: Mavzuning obekti Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etish orqali dars jarayonlari saviyasini ko’tarish.

 Kurs ishining maqsadi. Kurs ishining asosiy maqsadi.  Amaliy mashg'ulotlar orqali o‘quvchilarda bilim ko’nikma va malakalarini oshirish ularning bilim olish darjasini yanada rivojlantirish va shular orqali umumiy dars mazmunini ko’tarishdir.

Kurs ishining vazifalari.  Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etishning pedagogik shart sharoitlari mavzusining asosiy vazifalari bu ta’lim jarayoniga qanday amaliy mashg’ulotlar orqali yuksak natijaga erishish mumkinligini aniqlab olish va amaliy mashg’ulotlarni o’tkazish uchun barcha shart sharoitlarni yaratip olish mavzuning dolzarb vazifalaridan birlari hisoblanadi

 Kurs ishining metodilogik asosi.

Kurs ishining tuzilishi hajmi mundarija kirish uchta bob xulosa foydalanilgan adabiyotlar royhati hamda ilovalardan iborat. 

  Kurs ishining metodi:  Amaliy mashg'ulotlar va ularni tashkil etishning pedagogik shart sharoitlari mavzusi bo’yicha kurs ishida bir nechta innovatsion metodlardan foydalanilgan.

       Kurs ishining tarkibi: kurs ishining hajmi kirish mundarija uchta bob xulosa foydalanilgan adabiyotlar royhati hamda ilovalardan iborat.

I BOB. Amaliy mashg'ulotlarni tashkil etishning pedagogik shart-sharoitlari.

1. Ta’lim jarayonida interfaol usullardan foydalanish pedagogik muammo sifatida.

     Ma’lumki, bugungi kunda darslarni interfaol metodlarsiz tasavvur qilish mushkul. Negaki hozirgi taʼlim jarayonida interfaol metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalarini oʼquv jarayonida qoʼllashga boʼlgan qiziqish, eʼtibor kundan kunga kuchayib bormoqda. Oʼqituvchi bu jarayonda oʼquvchining shaxsiy rivojlanishi, shakllanishi, bilim olishi va tarbiyalanishiga sharoit yaratadi va shu bilan bir qatorda boshqaruvchilik, yoʼnaltiruvchilik funksiyasini bajaradi. Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan interfaol usullar muayyan guruhlarda o‘qitiladigan o‘quv fanining bosh maqsadiga yo‘naltirilgan bo‘lishi kerak. Aks holda, qo‘llanilgan interfaol usul hech qanday ahamiyatga ega bo‘lmay qoladi. O‘qituvchi tanlagan usul dars davomida bolaning faolligini, kattalar va tengdoshlari bilan to‘g‘ri muloqot qila olishini ta’minlashi, tilda mavjud, biroq o‘quvchi uchun notanish bo‘lgan yangi so‘z va iboralarning mazmunini anglash, eslab qolishga, muloqot jarayonida qo‘llashga harakat qilish ko‘nikmalarini shakllantirishi zarur. Interfaol usullardan foydalanilgan holda o‘tilgan darslar o‘quvchilarni ijobiy fikrlashga, olingan axborotlarni faollikda hal etishga, fikrni erkin bayon qilishga, tashabbuskorlikka, guruhlarda masalalar yechimini topishga, hamkorlikda ish yuritishga chorlaydi. Hozirda taʼlim metodlarini takomillashtirish sohasidagi asosiy yoʼnalishlardan biri interfaol taʼlim va tarbiya usullarini joriy qilishdan iborat. Interfaol usullarni qoʼllash natijasida oʼquvchilarning mustaqil fikrlash, tahlil qilish, xulosalar chiqarish, oʼz fikrini bayon qilish, uni asoslangan holda himoya qila bilish, sogʼlom muloqot, munozara, bahs olib borish koʼnikmalari shakllanib, rivojlanib boradi. Innovatsiya (inglizcha innovation) – yangilik kiritish, yangilikdir. Innovatsion texnologiyalar pedagogik jarayon hamda oʼqituvchi faoliyatiga yangilik, oʼzgarishlar kiritish boʼlib, uni amalga oshirishda asosan interaktiv metodlardan toʼliq foydalaniladi. Interaktiv metodlar – bu jamoa boʼlib fikrlash deb yuritiladi, yaʼni pedagogik taʼsir etish usullari boʼlib taʼlim mazmunining tarkibiy qismi hisoblanadi. Bu metodlarning oʼziga xosligi shundaki, ular pedagog va oʼquvchilarning birgalikda faoliyat koʼrsatishi orqali amalga oshiriladi. Ushbu maqolada keltirilgan zamonaviy metodlar oʼquvchida mantiqiy, aqliy, ijodiy, tanqidiy, mustaqil fikrlashni shakllantirishga, qobiliyatlarini rivojlantirishga, raqobatbardosh, yetuk mutaxassis boʼlishlariga hamda mutaxassisga kerakli boʼlgan kasbiy fazilatlarni tarbiyalashga yordam beradi. Maʼlumki, interfaol metodlarning yuzdan ortiq turi mavjud boʼlib, ularning aksariyati tajriba-sinovdan oʼtib, yaxshi natija bergan. Keng qoʼllaniladigan usullar: “Klaster”, “Aqliy hujum”, “Davom yettir”, “Taqdimot”, “Blits-soʼrov”, “Muammoli vaziyat” kabilardan foydalanib, darsda samarali natijalarga erishish mumkin. Darsning oʼtilgan mavzuni soʼrash qismida “Sinkveyn”, “Teskari test”, “Aql charxi” metodlarini, yangi mavzuni tushuntirish qismida “Insert”, “Pinbord”, “Zinama-zina”, “Bumerang” texnologiyalarini, mavzuni mustahkamlash qismida “Venn diagrammasi”, “Baliq skeleti”, “Nima uchun?”, “Qanday?”, “Konseptual jadval”, “Nilufar guli” kabi grafik tashkil etuvchilar hamda “Tushunchalar tahlili”, “Tjadval”, “Rezyume”, “Kungaboqar”, “Charxpalak” metodlarini, uyga vazifa berishda “FSMU”, “Klaster”, “BBXB” metodlarini qoʼllash dars samaradorligini taʼminlab, oʼquvchilarning bilimini oshirishga yordam beradi. Quyida ushbu metodlarning ayrimlari haqida kengroq ma’lumot berib o‘tiladi. “6x6x6 metodi. ”Ushbu metod yordamida bir vaqtning o‘zida 36 nafar o‘quvchini muayyan faoliyatga jalb etish orqali ma’lum topshiriq yoki masalani hal etish, shuningdek, guruhlarning har bir a’zosi imkoniyatlarini aniqlash, ularning qarashlarini bilib olish mumkin. «6x6x6» metodi asosida tashkil etilayotgan mashg‘ulotda har birida 6 nafardan ishtirokchi bo‘lgan 6 ta guruh o‘qituvchi tomonidan o‘rtaga tashlangan muammo (masala)ni muhokama qiladi. Belgilangan vaqt nihoyasiga etgach o‘qituvchi 6 ta guruhni qayta tuzadi. Qaytadan shakllangan guruhlarning har birida avvalgi 6 ta guruhlar bittadan vakil bo‘ladi. Yangi shakllangan guruh a’zolari o‘z jamoadoshlariga avvalgi guruhi tomonidan muammo (masala) yechimi sifatida taqdim etilgan xulosani bayon etib beradilar va mazkur yechimlarni birgalikda muhokama qiladilar. Ushbu metodni 5, 6, 7 va hatto 8 nafar o‘quvchidan iborat bo‘lgan bir necha guruhlarda ham qo‘llash mumkin. Biroq yirik guruhlar o‘rtasida «6x6x6» metodi qo‘llanilganda vaqtni ko‘paytirishga to‘g‘ri keladi. Chunki bunday mashg‘ulotlarda munozara uchun ham, axborot berish uchun ham birmuncha ko‘p vaqt talab etiladi. So‘z yuritilayotgan metod qo‘llanilayotgan   mashg‘ulotlarda guruhlar tomonidan bir yoki bir necha mavzu (muammo)ni muhokama qilish imkoniyati mavjud. “Qorbo‘ron” metodida ikkiga ajratilgan guruh o‘quvchilari bir muammo yuzasidan eng ko‘p to‘g‘ri javoblar topish maqsadida birgalikda muhokama yuritishadi. Har bir to‘g‘ri javob yumaloqlangan qor ko‘rinishida o‘sha guruh hisobiga yozib qo‘yiladi; to‘plangan umumiy ballar miqdori asosida guruhlar baholanadi. Muammo bitta guruhda yoki ikki kichik guruhlarda muhokama qilinadi. Bunda topshiriqlar har xil yoki butun guruhga bitta bo‘lishi mumkin. Guruhlar qo‘yilgan muammoni ma’lum muddat muhokama etib, natijani boshqalarga ma’lum qilishadi. Muammo yechimining eng yaxshi varianti tanlab olinadi. “Qalin va ingichka savollar” metodi. Ta’lim jarayonida savollardan foydalanishda ularni ikki turga: oddiy va murakkab savollarga ajratish qabul qilingan. Bunda oddiy savollar “ha” yoki “yo‘q” yoxud boshqa birorta so‘zlar bilan javob berish mumkin bo‘lgan savollardan iborat. Ularni boshqachasiga qisqa yoki ixcham obrazli qilib esa, ingichka savollar deb ham atash mumkin. Murakkab savollar ularga bir nechta so‘zlar, iboralar, gaplar yoki tegishlicha bayon qilish, tushuntirish bilan javob berish lozim bo‘lgan savollardan iborat. Ularni boshqachasiga to‘liq yoki yoyiq obrazli qilib esa, qalin savollar deb atash ham mumkin. Shunga ko‘ra ushbu «Qalin» va «ingichka» savollar metodining nomini boshqachasiga «To‘liq» va «qisqa» yoki «Yoyiq» va «ixcham» savollar metodi deb ham atash mumkin. Bu metoddan o‘quvchi- talabalarning o‘zlashtirishini tezkor nazorat qilish hamda faolliklarini oshirish maqsadlarida mashg‘ulotning turli bosqichlarida foydalanish mumkin.