Jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlarni undirish tartibini takomillashtirish

Jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlarni undirish tartibini takomillashtirish

Jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlarni undirish tartibini takomillashtirish

Reja:

1. Byudjet daromadlarini shakllantirishda jismoniy shaxslar undiriladigan soliqlarning salmog’i 
2. Davlat byudjeti daromadlari tarkibida jismoniy shaxslardan

olinadigan daromad solig’ining dinamikasi 

1. O’zbekiston Respublikasining soliq siyosati va uning asosiy yo’nalishlari
2. Jismoniy shaxslar daromadlarini soliqqa tortish 

uslubiyatining tahlili

Byudjet daromadlarini shakllantirishda jismoniy shaxslar undiriladigan soliqlarning salmog’i

Mamlakatimiz davlat byudjeti tizimida respublika byudjeti asosiy o’rinni egallaydi. Respublika byudjeti umumdavlat resurslarining bir qismini bevosita davlat hokimiyatining ijro etuvchi va farmoyish beruvchi oliy organi – O’zbekiston Respublikasi hukumatida markazlashuvni ta’minlaydi. Markazlashgan resurslar umumdavlat ahamiyatiga molik bo’lgan, umuman olganda jamiyat manfaatlarini ifodalaydigan tadbirlarni (xalq xo’jaligi ahamiyatidagi qurilishlarni, eng muhim ijtimoiy tadbirlarni, mudofaa, boshqaruv, tashqi iqtisodiy aloqalari, davlatning moddiy va moliyaviy zahiralarini) mablag’ bilan ta’minlashga ishlatiladi.

O’zbekiston Respublikasi davlat byudjet tizimining muhim tarkibiy qismini mahalliy byudjetlar tashkil etadi. Ular davlat hokimiyatining har bir mahalliy organi o’z faoliyatini amalga oshirishi ushun uning ixtiyorida moliyaviy baza yaratadi. Mahalliy byudjetlar tizimi mahalliy talab ehtiyojlarni to’laroq hisobga olish hamda davlat tomonidan markazlashgan tartibda amalga oshiriladigan tadbirlar bilan muvofiqlashtirib borish imkonini beradi. Mahalliy hokimiyat organlari mahalliy byudjet daromadlarining ko’payishi va resurslarning tejamkorlik bilan sarflanish tadbirlarini amalga oshiradi. Joylarda iqtisodiy va ijtimoiy yuksalish sur’atlari  mahalliy xo’jalik salohiyatini safarbar qilish, mablag’larni tejab ishlatish  bilan bevosita bog’liqdir. Bu esa o’z navbatida O’zbekiston Respublikasi davlat byudjetining muvaffaqiyatli bajarilishini ta’minlaydi. Mahalliy byudjetlar hisobidan uy-joy kommunal xo’jaligi va obodonlashtirish, maorif va sog’liqni saqlash muassasalari (maktablar, kasalxonalar, maktabgasha tarbiya muassasalari va boshqalar), ijtimoiy ta’minot sohasidagi tadbirlar mablag’ bilan ta’minlanadi.

Soliqlarning umumdavlat (respublika) va mahalliy soliqlarga bo’linishi hukumat idoralarining respublika hukumati va mahalliy hukumatlarga bo’linishi xususiyatidan hamda soliq tushumlarining yo’nalishidan kelib chiqadi. Har bir hokimiyat idoralari o’zlarining bajaradigan muhim vazifalaridan kelib chiqib, o’z byudjetiga va uni ta’minlaydigan manbalarga ega bo’lishi kerak. Respublika hukumati umumdavlat ko’lamida juda katta vazifalarni: mudofaa, xavfsizlikni saqlash, tartib intizom o’rnatish, bozor infratuzilmasini yaratish, mehnatkashlarning ijtimoiy himoyasini tashkil etish va boshqa bir qator yumushlarni bajaradi. Shuning ushun uning byudjeti ham, soliqlari ham salmoqli bo’lishi shart. Umumdavlat soliqlari har yili qonuniy tartibda belgilanadigan normativlar bo’yisha tegishli byudjetlar o’rtasida taqsimlanadi.

Mahalliy soliqlar - mahalliy hukumatlar bajaradigan vazifalarga qarab belgilanib, ularga doimiy va to’liq biriktirib berilgan. Mahalliy hukumatlar asosan mehnatkashlarga yaqin bo’lganligidan ular ijtimoiy masalalarni: maktab, sog’liqni saqlash, madaniyat, maorif, shaharlar va qishloqlar obodonchiligi kabi vazifalarni bajaradi. Lekin bu soliqlar va yig’imlar ularning byudjet xarajatlarining 30-40 foizini qoplaydi.

Mahalliy byudjetlar daromadlarini ko’paytirish eng dolzarb masalalardan biridir. Faqat o’z daromad manbaiga to’liq ega bo’lgan mahalliy hukumatlar o’z faoliyatlarini to’liq amalga oshirishlari mumkin. Aks holda har xil moliyaviy kamchiliklarga yo’l qo’yish ehtimoli bor.

Mahalliy byudjetlarning soliq va yig’imlari kam bo’lganligidan bu byudjetlarning daromad va xarajatlarini barqarorlashtirish (balanslashtirish) ancha murakkabdir.