Monetarizm. Institutsionalizm. Neoliberalizm rivojlanishi

Monetarizm. Institutsionalizm. Neoliberalizm rivojlanishi
MUNDARIJA:

KIRISH ……………………………………………………………………………3 
I BOB. MONETARIZM PAYDO BO'LISHI VA SABABALARI ……….…...5 
1.1 Monetarizmning paydo bo'lishi……………………………………………..….5 
1.2 Monetarizm nazariyasining asosiy qoidalari………………………….……....15

1.3. Institutsionalizm nazariyalarning rivojlanishi tarixi va Neoinstitutsional nazariyaning asosiy yo`nalishlari…………………………………...…………….16

II.BOB.NEOLIBERALIZMNING  VUJUDGA KELISHI VA RIVOJLANISHI…………………………………………………………………26

2.1.Neoliberalizmning vujudga kelishi …………………………………………...26

2.2.Neoliberalizm kontseptsiyasi………………………………………………….27

2.3.Neoliberalizm: xususiyati va asosiy belgilari…………………………………28

XULOSA ………………………………………………………………….….…..32

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR …………………………………...…..34 

 

KIRISH

Mavzuning dolzarbligi: Bozor iqtisodiyotining asosiy iqtisodiy tushunchalari sifatida investitsiyalar tushunchasining bugungi hayotimizga keng va tez kirib kelishining o‘zi uning mohiyati va ahamiyatini, zarurligini ko‘rsatib, uni ochib berishga bo‘lgan zaruriyatni keltirib chiqaradi. Bu tushuncha o‘zi bilan bir qatorda investitsiya siyosati, investitsiya loyihasi, investitsiya dasturi tushunchalari, investitsiya siyosatini olib borish, ular bilan bog’liq bo’lgan risklar, investitsiyalarni moliyalashtirish ularning samaradorligi kabi tushuncha va bilimlarni kashf etilishi ularning bugungi iqtisodiy hayotimizda naqadar muximligini anglab olishimizga sabab bo‘lmoqda. 

Iqtisodiyotni modernizatsiyalash, ustuvor tarmoqlarni texnik-texnologik qayta qurollantirish, jahon bozorida raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish, mamlakat eksport salohiyatini oshirish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Bu vazifalarni amalga oshirishni investitsiyalarsiz tasavvur etib bo'lmaydi. 
Shuning uchun ham mamlakatimiz investitsiya jarayonini takomillashtirishga jiddiy e'tibor qaratib kelmoqda. Chunki investitsiyalar iqtisodiyotning o'sishini, ishlab chiqarishning rivojlanishini ta'minlovchi muhim omildir. Investitsiyalarni faol jalb etish borasida amalga oshirilayotgan tadbirlar natijasida iqtisodiyotda amalaga oshirilayotgan investitsiya loyihalarini soni oshib bormoqda. Shuni alohida ta'kidlash joizki, investitsiya loyihalarini amalga oshirish juda katta risklilikni talab etadi, bu esa ularni bartaraf etishining samarali va optimal variantlarini ishlab chiqishni taqozo etadi. 

Shuningdek bunda loyiha risklarini uning ishtirokchilari o'rtasida mos taqsimlash imkoniyati mavjud bo'lishini ham ko'zda tutishi zarur. Har qanday investitsiya loyihalari turli noaniqliklar, risklar bilan bog'liq. Har bir investitsiya ishtirokchisi risklar, risk turlarining vujudga kelishi sabablari, ularning tasnifi hamda risk ehtimollarini oldini olish bo'yicha tadbirlar haqida aniq ma'lumotlarga ega bo'lishlari lozim. Shundagina ular investitsiya loyihasini muvaffaqiyatli amalga oshirishga o'z hissalarini qo'shishlari mumkin. 

Bugungi kunda respublikamizda investitsiya loyihalarini moliyalashtirish, ularni ekspertizadan o'tkazish, risklilik darajasini baholash borasida ko'pgina tajribalar to'plandi. Biroq, resurslar bazasining va mamlakatimizda bozor infratuzilmasining hali yaxshi rivojlanmaganligi, amaliyotda ma'muriy aralashuv holatlarining hali ham to'liq barham topib ulgurmaganligi va boshqalar sabab loyiha risklari ortib ketadi. Bu esa investitsiyalash moyilligini so'ndiruvchi eng muhim omillardan biri hisoblanadi. Shu jihatdan ham O'zbekiston sharoitida investitsiya loyihalarini ishlab chiqishda ularning risklilik darajasini hisobga olish, baholash va aniqlash, ehtimolligi mavjud bo'lgan risk hamda noaniqliklarni pasaytirish yoki bartaraf etish yo'llarini aniqlash eng muhim vazifalardan hisoblanadiki, aynan mana shu masala hozirgi paytdagi ahamiyati va dolzarbligini tasdiqlab beradi. O'zbekistonda investitsion loyihalarni moliyalashtirish, ularning riskini baholashning tashkiliy-iqtisodiy masalalarikurs ishining obyekti hisoblanadi. 
Kurs ishning maqsadi Monetarizm paydo bo'lishi va sababalari ko'rib chiqishdir. 
Kurs ishning vazifalar: 

• Monetarizmning paydo bo'lishini o’rganish; 
• Monetarizm nazariyasining asosiy qoidalarini aniqlang; 
• Monetarizm nazariyasi tahlil qilish. 

Kurs ishining tarkibi. Kurs ishi kirish, 2 ta bob, xulosa va takliflar, foydalanilgan adabiyotlar ro’yhatidan tashkil topgan. 

I BOB. MONETARIZM PAYDO BO'LISHI VA SABABALARI 
1.1.Monetarizmning paydo bo'lishi

Monetarizm - pulning iqtisodiyot faoliyatiga ta'sirini tavsiflovchi tamoyillar to'plami. Bu nazariya iqtisodiyotning faoliyat yuritishi uchun zarur bo'lgan pul mablag'lari miqdori bilan tovar va xizmatlar ishlab chiqarish o'rtasidagi nisbatda muvozanatni saqlash zarurligini targ'ib qiladi. Monetarizm inflyatsiyaga katta e'tibor beradi va uni pul massasining haddan tashqari ko'payishi bilan izohlaydi. 
Monetarizmning ildizi bor pul miqdori nazariyasi va birinchi navbatda amerikalik neoklassik iqtisodchi Irving Fisher va Kembrij maktabi vakilining tadqiqotlarida Artur Pigu(uning almashinuv tenglamasi bilan MV = pQ, bu erda M - pul miqdori, V- ularning tezligi, R o'rtacha vaznli narx darajasi, Q- barcha tovarlar miqdori). Ularning umumiy xulosasi shundan iborat ediki, narx darajasi pul miqdoriga bog'liq (garchi shuni yodda tutish kerakki, Fisher operatsiyalarda aylanmaga, Pigu esa yakuniy daromad aylanmasiga tayanadi). 
Biroq, miqdor nazariyasining zamonaviy varianti - monetarizm 50-yillarda paydo bo'ldi. XX asr, maktab vakillarining asarlari boshida paydo bo'lgan Milton Fridman (Milton Fridman, 1912-2006) miqdor nazariyasini pulga talab nazariyasi sifatida belgilagan. Bundan tashqari, Keynsdan farqli o'laroq, Fridman foiz pulga bo'lgan talabga unchalik ta'sir qilmaydi, deb hisoblagan. 
Maqola M. Fridman ‘Pulning miqdor nazariyasi: yangi versiya’(1956) Chikago universiteti to'plamida va taniqli Chikago maktabi iqtisodchisi bilan birgalikda Anna Shvarts (Anna Shvarts, 1915–2012) monumental asar ’AQShning pul tarixi 1867-1960’(1963). Oxirgi ishda mualliflar pul massasining o'sish sur'atining o'zgarishi kon'yukturaning tsiklik o'zgarishidan oldinda ekanligini ta'kidladilar. Natijada, pul miqdori iqtisodiyot rivojiga ta’sir etuvchi muhim omil, degan xulosaga keldi. Vaqtinchalik kechikishlar doimiy emasligi sababli, pul siyosat iqtisodiyotning uzoq muddatli o'sishiga mos keladigan barqaror pul massasining o'sish sur'atini ta'minlashi kerak. 

Pul neytralligi(pulning neytralligi) - nazariy pozitsiya, unga ko'ra, uzoq muddatli vaqt oralig'ida muomaladagi pul miqdorining har qanday bir martalik o'zgarishi faqat narx darajasiga ta'sir qiladi va ishlab chiqarishning real hajmiga, bandlik darajasiga va real hajmiga ta'sir qilmaydi. rejalashtirilgan investitsiyalar. 
Bir qancha makroiqtisodiy ta’sirlarni (inflyatsion kutilmalar, tadbirkorlik faoliyatiga ta’siri) hisobga olsak, yuqoridagi fikrlarga qo‘shilib bo‘lmaydi. Pul massasining haddan tashqari “erkin” ishlashi aholi va investorlarning ushbu valyutaga investitsiya vositasi sifatidagi ishonchini susaytiradi! (pastga qarang - neokolonial ijara). Shu bois, g‘arb tomonidan mamlakatimizga taklif etilayotgan (G‘arbning o‘zi foydalanmaydi) monetarizm bo‘yicha tanqidiy bo‘lmagan materiallar va maslahatlarni qasddan qilingan sabotaj sifatida baholash mumkin (qarang neomerkantilizm). Oddiy qilib aytganda, buni aytish mumkin yaxshi ma'noda istehkomlar milliy valyuta(erkin konvertatsiya qilinadigan) va dunyo, vakolatli milliy valyuta siyosatiga qo'shimcha ravishda, raqobatdosh mamlakatlarda savodsiz pul-kredit siyosatiga yordam berishi mumkin ... (keyin bizning valyutamiz ko'rinadi, qolgan barcha narsalar teng, afzalroq) . Rublga bo'lgan ishonchni mustahkamlash zaruratidan kelib chiqqan holda, Rossiyada 2016 yil boshidagi vaziyat bilan bog'liq holda, besh minginchi banknotlarni olib qo'yish va 2500 rubllik banknotlarni muomalaga kiritishni oqlash mumkin. Bunday chora kontrafaktga qarshi kurashdan tashqari, aholining inflyatsion kutilmalarini kamaytirishi mumkin. 
Monetaristlar bunga ishonishadi pul-kredit siyosati Keynschilarning fikriga qaraganda ancha katta darajada iqtisodiy faollik darajasini belgilaydi. Ular pul qoidasini qonunchilikda o'rnatish tarafdori. , unga ko'ra pul massasining yillik o'sish sur'ati real ishlab chiqarishning o'rtacha yillik o'sish sur'atiga to'g'ri kelishi kerak, shunda iqtisodiyotda narx darajasi barqaror bo'ladi. 

Savolga javob berishga urinib, agar umumiy talabning o'sishi bo'lsa, qanday natija bo'ladi ( MV), biz ikki xil javob olishimiz mumkin: 
- monetaristlarning ta'kidlashicha, natija yuqori narxlar bo'lishi mumkin ( R); 
- Keynschilarning fikricha, yalpi talabning ortishi natijasida YaIM o'sishi narxlarning oshishini sezilarli darajada ortda qoldiradi muhim shart foydalanilmayotgan ishlab chiqarish omillarining mavjudligi). 
Ushbu pozitsiyalardagi farqni yalpi taklif egri chizig'i (klassik va Keyns bo'limlari) doirasida tushuntirish mumkin. Haqiqat, albatta, o'rtada va ishsiz ishlab chiqarish omillarining foiziga bog'liq. Bu foiz qanchalik katta bo'lsa, Keynscha variantga shunchalik yaqinroq bo'ladi - pul massasining o'sishi YAIMni narxlarga nisbatan ko'proq darajada oshiradi.