Банк кредити турлари. Referat 3 bet. Kirill yozuvida.

Мавзу: Банк кредити турлари.

 Ҳозирда кредитнинг бир неча шакллари мавжуд. Кредит алоқалари пул эгаси билан қарз олувчи ўртасида бевосита ва билвосита бўлиши мумкин. Биринчи ҳолда улар тўғридан-тўғри муомалага киришади. Иккинчи ҳолда эса бу воситачилар орқали юз беради. Масалан, кредит олиш учун учинчи шахсларнинг келажакда кафил бўлишлиги асосида ва ҳоказо. 

  Кредит қуйидаги шаклларга бўлинади: 

  1) тижорат кредити; 

  2) банк кредити; 

  3) истеъмолчи кредити; 

  4) давлат кредити; 

  5) халқаро кредит. 

  Энди тижорат кредити ҳақида озгина фикр алмашсак, мақсадга мувофиқ бўлар эди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 748-моддаси “Тижорат кредити”га бағишланган. Унга кўра, бажарилиши учун пул суммаларини ёки турга хос аломатлари билан белгиланадиган бошқа ашёларни иккинчи тарафга мулк қилиб топшириш талаб қилинадиган шартномаларда, агар қонун ҳужжатларида бошқа ҳол белгилаб қўйилган бўлмаса, кредит бериш, шу жумладан бўнак, олдиндан ҳақ тўлаш, товарларга, ишлар ёки хизматларга ҳақ тўлашни кечиктириш ва бўлиб-бўлиб тўлаш шаклида кредит бериш (тижорат кредити) назарда тутилиши мумкин. Тегишли мажбурият баён қилинган шарт нома тўғрисидаги қоидаларда бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ва у мазкур мажбуриятнинг моҳиятига зид келмаса, тижорат кредитига нисбатан тегишли суратда ушбу бобнинг қоидалари қўлланади. Шарҳланаётган моддага кўра, тижорат кредитига товарга, бажарилган иш ва хизматларга пул тўлашнинг муддатини узайтириш ёки чўзиш ҳамда аванс тарзида берилган пуллар ёки аввалдан пулини бериш каби фуқаролик-ҳуқуқий мажбуриятлари киради.Агар ушбу мажбуриятларни вужудга келтирган шарт нома ҳақидаги қоидаларда бошқача кўрсатилмаган бўлса ва бу каби мажбуриятлар моҳиятига зид келмаса, у ҳолда тижорат кредитларига қарз шарт номалари ҳақидаги қоидалар қўлланилади. Тижорат кредитларидан (шу жумладан аванс ва олдиндан тўланган суммалар) фойдаланганлик учун тўланадиган фоизлар, пул маблағларидан фойдаланганлик учун тўлов ҳисобланади. Тижорат кредитларидан фойдаланганлик учун тўланадиган фоиз миқдорлари ва тўлаш тартиблари қонунда ёки шарт номада кўрсатилмаган бўлса, у ҳолда судлар ФК 734-моддаси қоидаларига амал қилишлари керак бўлади. Тижорат кредитларидан фойдаланганлик учун тўланадиган фоизларни қонунда ёки шартномада кўрсатилган вақтдан бошлаб тўлаш керак бўлади. Агар қонунда ёки шарт-номада вақт кўрсатилмаган бўлса, у ҳолда бу мажбурият товар олинган, ишлар бажарилган ёки хизматлар кўрсатилган (тўлов муддати кечикти-рилганда) вақтдан ёки пул маблағларини (аванс ва олдиндан тўланган суммалар) тақдим этиш вақтидан бошлаб кучга киради ва кредит олган томон ўз мажбуриятларини бажарган ёки тижорат кредитлари сифатида олинган нарсаларни қайтарган вақтда тўхтатилади.

… … … … …